کتاب فلسفۀ آموزش عالی با نگاهی به ایران منتشر شد

کتاب "فلسفۀ آموزش عالی با نگاهی به ایران" توسط دکتر مقصود فراستخواه استاد مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش‌عالی تالیف و از سوی انتشارات موسسه راهی بازار نشر شد.
 

به گزارش روابط عمومی موسسه مولف در مورد کتاب چنین آورده‌:

فلسفه، به معنای فاصله‌گرفتن از چیزی، اندیشیدن جدی به آن و پرسشگری درباب آن است؛ پرسش‌هایی عمیق. فلسفیدن، مستلزم آشنایی‌زدایی از اموری است که چه‌بسا ساده و بدیهی انگاشته شده‌اند. فلسفه یعنی به‌رخ‌کشیدنِ غموض و ابهامات امور. گویی تنشی در روح فلسفه هست و آن این است که کلمات آسان شده‌اند و زمان آن رسیده است که آنها را دشوار کنیم. اگر این تعریف از فلسفه را مفروض بگیریم، فلسفۀ آموزش عالی، به معنای پرسشگری جدی از آموزش عالی است. آموزش عالی در معنای عام آن، هر نوع آموزش، پژوهش و تعاملات علمیِ بالاتر از سطح عمومی آموزش را دربرمی‌گیرد. همچنین شامل مجموعه‌ای از پروتکل‌های سیاستی، برنامه‌ای، نهادی و شناسایی‌های معتبر دربارۀ معیارها، صلاحیت‌ها و مدارک آن می‌شود.

اما شاید پیش از هر چیز این سؤال مطرح شود که چرا پرسش از آموزش عالی در اکنون ایران اهمیت دارد؟ در پاسخ شاید بتوان گفت که در ایران، آموزش عالی و دانشگاه، از امری خاص در دایرۀ نخبگانی، به یک گفتار اجتماعی بدل شده است. در همۀ شهر‌های کوچک و بزرگ این سرزمین، ساختمان‌هایی ریزودرشت به نام دانشگاه و مؤسسۀ آموزش عالی سر بر‌آورده‌ و جمعیتی بزرگ را درگیر خود کرده‌اند. در همین لحظه که شاید این سطور را می‌خوانید، قریب به ۲۰میلیون تحصیل‌کرده در اطراف شما زندگی می‌کنند که از این ساختمان‌ها فارغ‌التحصیل شده‌اند. همچنین چندمیلیون دانشجو- که صدها هزار تن از آنها در مقطع تحصیلات تکمیلی قرار دارند- و ده‌ها هزار عضو هیئت‌علمی، کم‌وبیش درگیر فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی‌اند. در این ماه‌ها و سال‌ها، می‌توان گفت که روزانه شاید قریب به ۳۰۰هزار پایان‌نامه و رسالۀ تحصیلی در کشور در حال تدوین‌اند.
همهمۀ دانشگاه، شهرهای ما را فراگرفته و دانشگاه به یک مسئلۀ جمعیتی بدل شده است. آموزش عالی، یک مسئلۀ عمومی است. استقلال نهادی دانشگاه و آزادی علمی در برابر مداخلات و سیطرۀ قدرت یا نفوذ ارزش‌های بنگاهی بازار و شرکت‌ها، یک مسئله است. کنکور ورودی دانشگاه، طی دهه‌ها مسئله بود و است. تب‌وتاب‌های دانشجویی‌اش مسئله بود و است. ارتش دانش‌آموختگان بیکار- یا شاغل در مشاغل نامرتبط با رشته‌هایشان- مسئله است. همین‌طور سایر مسائل آموزش عالی ازجمله کیفیت و کارآمدی، درستکاری یا تقلب‌های علمی، و تبلیغات دولتی دربارۀ رشد مقالاتْ با ابهام جدی دربارۀ تأثیر و پاسخگویی اجتماعی.

همۀ این مسائل- که فقط نمونه‌ای از آنها ذکر شد- حسابشان با دانشگاه است و اگر دربارۀ دانشگاه سخنی گفته یا پرسشی مطرح شود، خود به یک همهمۀ ملی بدل می‌گردد و عملاً نیز چنین شده است. بنابراین، جا دارد که از آموزش عالی، پرسش‌های جدی بپرسیم؛ این امر، در عمیق‌ترین لایه‌های خود، به فلسفۀ آموزش عالی می‌انجامد. کتاب حاضر، حاوی برخی از مباحثی است که نویسنده، در کلاس‌های درس فلسفۀ آموزش عالی در دانشگاه تهران با دانشجویان در میان گذاشته و کوششی است برای تأمل در ادوار تاریخی و نسخه‌های مختلف این فلسفه.
رشتۀ سخن، از فلسفۀ آموزش عالی در دنیای پیشامدرن آغاز شده است؛ از دورۀ کلاسیک یونانی (آکادمی و لیسه) تا فلسفۀ حوزۀ اسکندریه و موسئوم‌ها و درنهایت، فلسفۀ حوزۀ ایران و اسلام که نمونۀ نهادی آن گندی‌شاپور بود و مثال‌های عالی از محاضر علمی همچون بیرونی، بیهقی، ابن‌بطوطه، ابن‌خلدون و ابن‌رشد. ادامۀ بحث، به فلسفۀ مدرسی در اروپای مسیحی (اسکولاستیک) و سوماها کشیده شده است.
فصول بعدی کتاب، به آموزش عالی در دنیای مدرن اختصاص یافته‌اند؛ از فلسفۀ انقلابی آموزش عالی در فرانسۀ گرماگرم انقلاب و عصر بناپارتی تا فلسفۀ قاره‌ای آموزش عالی در آلمان عصر روشنگری و دورۀ اقتدار ویلهلم سوم، فلسفۀ لیبرال آموزش عالی در انگلستان عصر ویکتوریا و ایرلندِ در مواجهه با قحطی و درنهایت، فلسفۀ پراگماتیستی آموزش عالی در آمریکای پس از جنگ جهانی دوم.
آنچه در این کتاب، محل توجه و تأکید قرار گرفته است، چندپارادایمی‌بودنِ فلسفۀ آموزش عالی در جهان ماست. نه فلسفۀ آموزش عالی چین و نه حتی فلسفۀ قاره‌ای آموزش عالی، لزوماً تابع جریان اصلی آموزش عالی آنگلوساکسونی نبوده‌اند. فلسفه‌های پست‌مدرن آموزش عالی نیز حتی تا رهیافت «نا‌‌سازمانْ‌‌‌انگار» و آنارشیستی به علم پیش رفته‌اند.

ازسوی‌دیگر، در این اثر، فلسفه‌های آموزش عالی، به دو دستۀ «فلسفه‌های خیر» و «فلسفه‌های شرّ» یا «فلسفه‌های امید» و «فلسفه‌های بیم» دسته‌بندی شده‌اند. پایان‌بخش کتاب نیز شکل‌گیری فلسفۀ آموزش و آموزش عالی در ایران است؛ در این قسمت، کانون درگیری ذهنی نویسنده، دوتایی «مادّۀ دانشگاه» و «ایدۀ دانشگاه» است؛ اینکه چرا ما در فلسفۀ آموزش عالی خویش کامروا نبوده‌ایم، چگونه زیر پای فلسفۀ آموزش عالی خالی است و چرا فلسفیدن، نیازمند ایستادن در جایی است؟          

                                                                     در اینجا                                                           

جنگلداری اجتماعی

شب لیشک

جنگلداری اجتماعینهصد و نود و یکمین شب از شب‌های بخارا به لیشک، جنگلداری اجتماعی اختصاص یافته است. این نشست توسط مؤسسۀ سبزکاران بالان و با همکاری مجلۀ بخارا و مجلۀ صنوبر در ساعت چهار و نیم بعدازظهر دوشنبه هجدهم آبان‌ماه ١۴٠۵ با سخنرانی مقصود فراستخواه، هادی کیا دلیری، آمال موسوی، عباس گلی جیرنده، محمد الموتی، نسرین امینیان و علی دهباشی در تالار مرکزی شهر رشت برگزار خواهد شد. اجرای موسیقی توسط گروه کر باران و رونمایی از کتاب «پروژۀ بانی جنگل» با ارائۀ محمود مرادی از دیگر بخش‌های این نشست خواهد بود.جنگل فقط درخت نیست، جنگل یک جامعه است.بانی جنگل یک پروژۀ تنها نهال‌کاری نیست، بلکه یک مدل احیای اکوسیستم در ۹۱.۵ هکتار از جنگل‌های آسیب‌دیدۀ لیشک گیلان است. سبزکاران با ایجاد فرصت مشارکت برای ایرانیان، ۲۰ هزار نفر از سراسر کشور را در این مشارکت اجتماعی فعال نموده و از ۸۵ هزار نهال کاشته‌شده مراقبت می‌کنند. همچنین ۲ قرق‌بان از جوانان بومی روستا بصورت دائمی مراقبت از حصارکشی، جلوگیری از ورود دام و مقابله با آتش‌سوزی را برعهده گرفته‌اند. بانی جنگل فرصت گسترش مسئولیت اجتماعی و شکل‌دهی جنگل‌داری اجتماعی در راستای مدیریت پایدار جنگل است.این شب از شب‌های بخارا با هدف معرفی این الگو و جنگل‌داری اجتماعی برگزار می‌شود.
رشت، بلوار انصاری، خیابان احمدزاده، جنب بوستان ملت، تالار مرکزی رشت

کودک؛ دانشمندی در گهواره!

کودک؛ دانشمندی در گهواره! به روایت:« مقصود فراستخواه»؛ کاری از:مرکز آینده‌نگاری آموختن (#مانا) فایل تصویری در اینجا

فراستخواه در پانزدهمین قسمت پراکسیس

اینجا

https://www.aparat.com/v/bnb5mh5
00:00 مقدمه1:36 کار علمی نامگذاری پدیده هاست3:34 کنش مرزی طیفی از کنش هاست5:40 کنش مرزی خاکستری است8:10 غلامحسین صدیقی کنشگر مرزی بود12:39 پهلوی دچار ناشنوایی سیستماتیک شده بود14:29 کنش مرزی با روح ایرانی سازگار است16:48 کنش مرزی در تاریخ ایران تداوم داشته است18:36 زبان کنش گر مرزی فنی است19:15 کنش گر مرزی با هزینه کمتری به سمت اصلاح حرکت می‌کند19:49 کنش گران مرزی طیف خاکستری بودند21:23 طیف مختلفی از روشنفکران ایران کنشگران مرزی بودند23:56 تمام روشنفکران به دنبال بهبود وضعیت ایران بودند25:22 جامعه ایران تسلیم زمان نمی‌شود26:58 کنش مرزی شکست هم داشته است28:31 رفتار روشنفکران تغییر هم می‌کرده است30:58 عقل تاریخی در ایران به‌دنبال توسعه بوده است32:58 علم جهان نامنظم را نامگذاری می‌کند36:25 جامعه ایران حساس است37:02 باید به دنبال انسان‌های هوشمند باشیم40:52 تنوع زیادی در عاملیت وجود دارد43:02 مردمان ایرانی به اشعار پناه می‌بردند45:20 شاهان ایران در معرض ادیبان بودند46:05 در زمان پهلوی بوروکراسی شکل گرفت49:19 امثال فروغی مدرسه سیاست را در ایران تاسیس کردند که خارج از مظفرالدین شاه بود51:20 کنشگران مرزی آخرین گروهی هستند که شکست می‌خورند52:32 جامعه ایرانی، جامعه ای متوسط است53:55 زنان گروه جدیدی در اجتماع و همچنین مطالبات جدیدی دارند 55:12 ایرانی از اسب می افته اما از اصل نمی افتد56:27 ایران همواره قابلیت ترمیم داشته است56:55 دختران در جامعه امروز برنده شدند59:43 جامعه ایران وفادار به تمدن است1:01:20 جامعه می‌داند تغییر را باید با ملاحظه بیشتری دنبال کرد1:04:49 جامعه ایران به بلوغ رسیده است 1:05:39 زن زندگی آزادی اصیل ترین جنبش اجتماعی ایران بود1:08:11 اپوزیسون بی کیفیت است1:09:40 جامعه ایران به سمت سکولاریسم حرکت می‌کند1:10:43 شکاف دولت و ملت منجر به حمله به ایران شد1:13:11 جمهوری اسلامی زمان را از دست داد1:15:16 تسلط بر مکان سیاسی راه حل نیست1:16:28 بازرگان از برنامه‌های سازمان برنامه تعجب کرده بود 1:18:46 قومیت در ایران کاملا متفاوت است 1:19:20 ایران تبدیل به زمین بازی دیگر کشورها شده بود1:21:41 بخشی از جامعه ایران بازی بزرگ را درک نکرده بود1:22:39 دی ماه از حافظه ایران پاک نمی‌شود 1:23:54 جامعه ایران در جنگ تعلق میهنی خود

اوجی اگر بود؛ آن اوج، اوج خود او بود

قطعه ای  از دکتر حسین نوری نیا 

از کتاب ضیافت کلمات

تکه سوم

ص14-15

نویسنده : مقصود فراستخواه

تصویر گر: شاه مقصود تیموری

نشر همرخ،  چاپ دوم : پاییز 1405                                                در اینجا

گذار ترمیمی ِ صلح آمیز ؛ فضیلت واگذاری و «خروج از قدرت»

پوشه شنیداری سخنرانی دکتر فراستخواه در هفتمین همایش بین المللی صلح و حل منازعهموضوع:

گذار ترمیمی ِ صلح آمیز

فضیلت واگذاری و «خروج از قدرت»مکان:دانشگاه تهرانزمان: ۴ آبان ۱۴۰۵

فایل صوتی در کانال تلگرامی مقصود فراستخواه

کیفیت علم، دانشگاه و آموزش عالی در ایران

پوشه شنیداری سخنرانی دکتر مقصود فراستخواه در نوزدهمین کنفرانس بین المللی ارزیابی و تضمین کیفیت در نظام های دانشگاهی
موضوع: کیفیت علم ، دانشگاه و آموزش عالی
مکان: دانشگاه گیلان
زمان:۵ آبان ۱۴۰۵
در کانال تلگرام:https://t.me/mfarasatkhah/2890

ضیافت کلمات : چاپ دوم منتشر شد...

چاپ دوم منتشر شد...

 ضیافت کلمات

نویسنده: مقصود فراستخواه

تصویرگر: شاه‌مقصود تیموری

تعداد صفحات: ۱۵۲ ص، مصور + پیوست صوتی

مشخصات: پالتویی، شومیز

ناشر: همرخ، ۱۴۰۵

در اینجا

لوگوس، اتوس ، پاتوس و بایوس

1.حقیقت، 2.فضیلت، 3.شفقت و 4.احترام به زندگی

لوگوس، اتوس ، پاتوس و بایوس

فراستخواه در هشتی ، مهر 1405

اینجا

در دل آشوب و عدم قطعیت همچنان زندگی باید کرد

دکتر مقصود فراستخواه، صاحبنظر، پژوهشگر و نویسنده برجسته جامعه شناسی، برنامه‌ریزی توسعه و آموزش عالی، با تأکید بر لزوم بالا بردن تحمل ابهام در شرایط عدم قطعیت، راه برون‌رفت جامعه از تنگناها را فهم ارزش "لحظه‌ی اکنون"، تکیه بر تفکر انتقادی و آفرینش نظم‌های خودجوش از دل پیچیدگی‌ها دانست.

پایگاه خبری وبدا-زنجان، دکتر فراستخواه در دومین رویداد C.talk که عصر شنبه 25 مهر با حضور چهره‌های علمی، فرهنگی و دانشگاهی و به همت معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زنجان، در مرکز همایش‌های بین‌المللی روزبه برگزار شد، با بازخوانی مفهوم عدم قطعیت و پیوند آن با تاب‌آوری ذهنی گفت: اجازه دهید مسئله مواجهه با زندگی و عدم قطعیت را به "تحمل ابهام" بازگردانم. این‌که ما چقدر ظرفیت پذیرش ابهام، ریسک‌ و کار در شرایط نااطمینانی را داریم. تفکر انتقادی، درک پیچیدگی و داشتن ذهنی چندبعدی،  یک کیفیت انسانی است که همچون فرموده ارسطو—که نِی‌نواز با نواختن، نِی‌نواز می‌شود و معمار با ساختن، معمار می‌گردد—از دل عمل، خطا، آزمون و تکرار انباشت می‌گردد.

وی با استناد به نظریات استوارت کافمن، زیست‌شناس نظری و صاحب کتاب At Home in the Universe، به مفهوم "نظم رایگان" اشاره کرد و افزود:  انسان‌هایی که توان زیستن در شرایط عدم قطعیت را دارند، قادرند در لبه‌ها و مرزهای آشوب، نظم‌های خودجوش و درون‌زا خلق کنند. همان‌طور که نخستین نشانه‌های حیات سلولی و تکامل خاک توسط باکتری‌ها در دل آشوب کیهانی شکل گرفت و به زایش اکوسیستم‌ها انجامید، زیست انسانی نیز حاصل تاب‌آوری و خلق ساختارهای نو در میانه نایقینی‌هاست.

این استاد دانشگاه با اشاره به شرایط امروز ایران و تعبیر «عصر خستگی» اظهار کرد: جامعه ایران امروز در عصر خستگی خویش به سر می‌برد اما درست در همین نقطه است که نیازمند بازآفرینی امید و احیای زندگی از دل نااطمینانی‌ها هستیم. یکی از کلیدی‌ترین شروط زیست در عدم قطعیت، فهم ارزش لحظه اکنون و توجه به زمان حال است؛ رویکردی که فیلسوفانی چون مارکوس آئورلیوس نیز بر آن صحه گذاشته‌اند و بر این باور بودند که زمان اکنون، تنها سرمایه قطعی ما برای اصلاح، تصمیم‌گیری و آغاز حرکت است.

وی در ادامه با مروری بر میراث فرهنگی و تاریخی ایران تصریح کرد: توجه به "دم" در اندیشه حکیم عمر خیام و مفهوم "ابن‌الوقت بودن" در جهان عرفانی مولانا و حافظ، شاهدی بر همین توانمندی تاریخی ماست. حافظ در پرآشوب‌ترین دوره تاریخی شیراز—که بر اساس گزارش کتب تاریخی نزدیک به آن زمان، سراسر ناامنی، محاربه و بسته شدن بازارها بود—از همان "زلف پریشان" و آشفتگی زمانه، جهانی از معنا و نظمی زاینده آفرید که قرن‌هاست آرام‌بخش خلوت و جلوت ماست. تأسیس نهادهای پیشرویی چون "دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان" نیز نمونه‌ای عینی از خلق نظمی درخشان از دل پیچیدگی‌ها و عدم قطعیت‌ها به شمار می‌رود.

دکتر فراستخواه در بخش دیگری از سخنانش به تجربه زیست‌محیطی و اقتصادی ایرانیان اشاره کرد و گفت: تمدن ما متکی بر کشاورزی دیم و تمدن کاریزی (قنات) بوده است. نیاکان ما با چشم دوختن به آسمانِ نامطمئن و حفر صدها هزار کیلومتر کاریز در دل سنگ و تاریکی زمین، با نایقینیِ طبیعت کلنجار رفتند و تمدنی پایدار را سرریز کردند.

این پژوهشگر پیشکسوت در پایان با اشاره به ذات پویا و غیرقطعی پژوهش علمی خاطرنشان کرد: علم مجموعه‌ای از روش‌های معین با نتایجی نامعین است. پژوهشگر هرگز از آغاز نمی‌داند به چه دستاوردی خواهد رسید؛ اما لحظه زایش ایده و کشف حقیقت (لحظه‌ی "آهان") در بطن همین تقلاها و نااطمینانی‌ها رخ می‌دهد و باید بی‌تردید و امیدوارانه در پی حقیقت و بازسازی مسیر دوید.

·         گروه خبری : اخبار وب دا ,معاونت تحقیقات و فناوری

·         کد خبر  5726

https://webda.zums.ac.ir/ZrN7