انسجام ملی ؛ بیم ها وامیدها

بحث وگفتگو در

مرکز پژوهش های توسعه وآینده نگری 

از عهده بحران نظام معرفت دینی تنها یک روایت دراماتیک برآمد

فایل صوتی وتصویری بحث مقصود فراستخواه

در شب عاشورای 14 تیر 1404

در خانه اندیشمندان علوم انسانی 

اینجا:

https://ihht.ir/c/%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%85%D9%82%D8%B5%D9%88%D8%AF_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA_%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B114_%D8%AA%DB%8C%D8%B1_1404

فراستخواه تبیین کرد

عاشورا؛ روایتی از عظمت روحی، شهادت و آزادگی

مقصود فراستخواه در پنجمین جلسه نشست «چراغی دیگر» از سلسله نشست‌های خانه اندیشمندان علوم انسانی به موضوع «محکمات و متشابهات عاشورا» پرداخت و گفت:‌ عاشورا روایتی از عظمت روحی، شهادت و آزادگی و از تجربه بخشایش، گذشت و وفا است که این روایت به ناگزیر دراماتیک است. هر کسی که وجدان و شرف و آگاهی داشته باشد و در چنین موقعیتی قرار بگیرد به ناگزیر روایت دراماتیک خواهد داشت.

به گزارش ایکنا، مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس و استاد موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در پنجمین جلسه نشست «چراغی دیگر» از سلسله نشست‌های خانه اندیشمندان علوم انسانی که به مناسبت ایام شهادت سیدالشهدا(ع) شامگاه شنبه ۱۴ تیر برگزار شد به موضوع «محکمات و متشابهات عاشورا» پرداخت که در ادامه مشروح آن را می‌خوانیم.

 

دین ساحت ذهن و زبان بشر است و عنصر مرکزی آن توجه به عنصر قدسی، غایی و رستگاری نهایی است اما ذهن و زبان انسانی حداقل به غیر از ساحت دین، هفت ساحت دیگر دارد. هر کدام از این هفت ساحت موجودیتی دارند که مهم هستند و قواعد و زبان خاصی دارند؛ مانند ساحت عقل و خردورزی که یک ساحت مستقل است، ساحت الفت، ساحت اخلاق، ساحت معنا، ساحت هنر و صور خیال، ساحت علم‌ورزی و ساحت فناوری. زکریای رازی در مباحث فلسفی خود از ملت‌هایی بحث می‌کند که اصلاً نبوتی در بین آنها نبود و زندگی کردند و تمدن، اخلاق، الفت و عقل داشتند. 

 

اتفاقاً یکی از خطابه‌های حسین بن علی، سیدالشهدا(ع) در روز عاشورا که در قدیمی‌ترین منابع هم ذکر شده است دلالت و آشکاری بر این فرض دارد که فرموده‌اند «ای گروه ابوسفیان، دین ندارید و از معاد نمی‌ترسید؟ آزاده باشید؛ اگر آزاده نیستید به عرف و سنت‌های عرب بازگردید. من را می‌کشید؟ این جهال و لات‌های خود را نگذارید که به خانواده‌ام تعرض کنند.» حسین بن علی(ع) در اینجا ساحت آزادمنشی مستقل از دین، ساحت اخلاق و ساحت عرف عرب را معرفی می‌کند. هشت ساحتی که بیان شد که یکی از آنها ساحت دین است که هر کدام مبادی و روش‌شناسی خود را دارند. میان این ساحات هشتگانه می‌توان با حفظ قلمرو و همزیستی قلمروها به شکل خلاق و آزادمنشانه؛ تعامل، تبادل و گفت‌وگوهای ثمربخشی صورت گیرد. 

خطاهای ساحت دینی

هر کدام از این ساحت‌ها هم معرض‌ها، مغالطات و خطاهایی وجود دارد؛ مثلاً پوزیتیویسم در ساحت علم‌ورزی، خطایی است که دانشمندان مرتکب می‌شوند و در ساحت دین‌ورزی هم همین گونه است که استعداد تعصب و تمامیت‌خواهی است. کسی که به غلط دین می‌ورزد می‌تواند بگوید که همه چیز را من تعیین می‌کنم و دین تکلیف همه چیز را مشخص می‌کند. کجای منطق می‌گوید که دین باید تکلیف همه چیز را روشن کند؟ در ساحت دین، غلبه احساسات کور، هیجانات مفرط، عقل‌گریزی، خرافات و مناسک‌گرایی وجود دارد البته منظور مناسکی که جزو فرهنگ، آیین‌ها و مناسک هر فرهنگی وجود دارد، نیست. نکته مهم دیگر این است که در ساحت دین استعدادی وجود دارد که تمایل دارد بر سایر ساحت‌ها سلطه داشته باشد که می‌توان آن را «سلطه مقدس» بر تمامی ساحت‌ها به نام دین نامید. 

 

همچنین در دین استعداد غلو و مبالغه وجود دارد که در قرآن به این موضوع با آیه «لَا تَغْلُوا فِی دِینِکُمْ» بر این مسئله تأکید شده است. به عنوان مثال می‌توان به غلو در نهضت سیدالشهدا(ع) اشاره کرد که از صفویه تا قاجار و از قاجار تا انقلاب و به ویژه از انقلاب تا به امروز غلوهای زیادی در نهضت حضرت اباعبدالله سیدالشهدا(ع) صورت گرفته است. نمونه‌های آن عباراتی است که متعلق به دوره قاجار است و از فضای عراقی برخاسته است که گفته شده «إنَّ الحیاةَ عقیدةٌ و جهادٌ» که نه حدیث است و نه منبع آن در کتاب‌ها وجود دارد که از سنت‌های دینی عراقی در دوره قاجار برخاسته است که بالاتر از عقل و قرآن نشسته است و در دوره انقلاب از آن یک ایدئولوژی ساخته شد که یعنی عقیده داشته باشید و مدام در راه آن بجنگید. وقتی یک ایدئولوژی دولت می‌شود نتیجه آن مشخص است؛ گویی کل زندگی ما یک ایدئولوژی است و ستیز با آن ایدئولوژی با همه چیز و همیشه است. عبارت «کُلُّ یَومٍ عاشورا و کُلُّ أرضٍ کَربَلا» هم هیچ سندیتی درباره درست بودن آن وجود ندارد و بیشتر از طریق منابر و تریبون‌ها منتشر شده است که یعنی همه روزها عاشورا و همه جا کربلاست؛ باید پرسید پس چه روزی، روز کار، ورزش، عقلانیت، بازار، تولید و توسعه است؟ 

محکمات قرآن 

خلط محکمات و متشابهات از جمله مغالطات در فهم و معرفت دینی است. قرآن کریم در آیه هفت سوره آل‌عمران فرمود «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتَابَ مِنْهُ آیَاتٌ مُحْکَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِیلِهِ وَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا یَذَّکَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ»؛ بعضی از آیات در قرآن محکم هستند که اصل کتاب آنها هستند به آیات دیگری که متشابهات‌اند. طبرسی در تفسیر «مجمع‌البیان» در تفسیر سوره انعام آیه ۱۵۱ تا ۱۵۳ به نقل از ابن‌عباس می‌گوید محکمات قرآن عبارتند از «هیچ وقت هیچ موجودی را در کنار خدا تقدس ندهید، حق‌شناسی به پدر مادر، نفی پدرسالاری و فرزندکشی، نفی هرزگی، نفی آدم کشی، نفی خوردن مال یتیم، ترازوهای عدل و داد، سخن گفتن به عدل و داد و داوری و شهادت به عدل و داد محکمات قرآن است.»

 

کار دین تعالی بخشیدن آن چیزی است که اخلاق و عقل می‌گوید و لطف خاصی به احکام عقلی و زندگی، حیات عقلانی و معقول و مدنی انسانی می‌دهد. در تورات و عهد عتیق هم همینطور است که همین محکمات احترام به پدر مادر، قتل نکردن، زنا نکردن، دزدی نکردن، شهادت به دروغ ندادن، چشم طمع به مال و همسایه نه دوختن و... اشاره شده است؛ بنابراین دین در معنای درست خود نه جایگزین عقل، اخلاق و عرف است و نه ویرانگر آنهاست بلکه می‌خواهد لطفی معنوی و چشم‌اندازی غایی به حیات معقول انسانی بدهد. حدیث «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ» که از پیامبر(ص) نقل شده است به همین موضوع توجه دارد که یعنی من مبعوث شدم که همان اخلاقی را که شما دارید را اوج دهم و تلطیف کنم و به کمال خود برسانم. «لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» که در قرآن آمده است به این معنا است که تمام پیامبران اولیای الهی آمدند تا عدالت وجود داشته باشد. 

چگونگی رخ دادن متشابهات دینی و قرآنی

سؤال این است که چگونه متشابهات اتفاق می‌افتد و آیات قرآن متشابه می‌شوند؟ قرآن متشابه شدن آیات را یک فرایند تاریخی می‌داند و می‌گوید که قرآن به شکل اجتماعی متشابه می‌شود. چگونه قرآنی که محکمات دارد برای یک امر مشتبه و متشابه می‌شود و کج‌تابی پیدا می‌کند و گمراه می‌کند؟ مولانا در این رابطه می‌گوید «زانکه از قرآن بسی گمره شدند/ زین رسن قومی درون چه شدند/ مر رسن را نیست جرمی ای عدو/ چون تو را سودای سر بالا نبود» یعنی سر به سمت بالا نبود تا محکمات را ببینیم و ما به سمت متشابهات رفتیم؛ چون «فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ»؛ یعنی گروه‌های ذی‌نفعی وجود دارد که در دلشان زیغ یعنی خصومت، ریاست‌طلبی، دکانداری، خشم، نفرت، کینه‌توزی، تعصب، تحجر، شیفتگی، منافع و تمایلات وجود دارد و این زیغ در دل‌ها می‌آید و در قرآنی که محکماتی در آن وجود دارد که عقل را تائید و تلطیف می‌کند؛ آن را به کتابی تبدیل می‌کند که غلط‌انداز است و مردمان را گمراه می‌کند؛ دینی می‌شود که به قدرت، سیادت، سلطه، حکومت بر مردم معطوف است بر اساس آن تشابه اجتماعی است که مشتبه می‌کند به این ترتیب دین به ایدئولوژی خلافت، قدرت، اطاعت، خصومت و نفرت تبدیل می‌شود. به تعبیر ارکون «اسلام رستگاری به اسلام پیروزی تبدیل می‌شود» یعنی اسلامی که برای رستگاری مردم آمده بود به وسیله‌ای برای پیروزی یک گروه بر گروه‌های دیگر و صنفی بر مردم تبدیل می‌شود. 

 

«فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ»؛ اختلافات قبیله‌ای در عرب مثل اختلافات بنی‌امیه با بنی‌هاشم بود که در قالب خلافت رسول‌الله(ص) سر باز کرد؛ سپس متشابهات قرآن به شکل امر متشابه و غلط‌انداز شد و بر مردم مشتبه شد؛ مثلاً در روز عاشورا سران قبایل به حکومت می‌گویند «شک نکنید که حسین بن علی(ع) از دین خارج شده است و با خلیفه و امام مسلمانان مخالفت می‌کند و در کشتن او شک نکنید» از دوره خلیفه دوم قراری در حکومت گذشته شد مبنی بر «قرار عطا» که برای افرادی سهم‌ها، منافع و رانت‌های بیشتری تأمین می‌کرد و این نظام عطایا در نظام خلیفه سوم بیشتر شد و نهایتاً در دوره معاویه این عطایا توسط حکومت داده می‌شد و اقتصاد به دست حکومت افتاد به همین دلیل حکومت می‌توانست از افراد و گروه‌ها سلب امکانات کند. 

تبدیل حکمرانی به امر مقدس

وقتی ادبیات عاشورا را می‌خوانیم مشخصاً می‌گویند «ما آمدیم در کربلا و مقابل حسین بن علی(ع) ایستادیم چون اگر نمی‌ایستادیم و می‌رفتیم عطایا به ما تعلق نمی‌گرفت و حقوق ما را قطع می‌کردند.» حکمرانی بعد از پیامبر(ص) طی یک فرایند اجتماعی به یک امر مقدس تبدیل شد. حکومت اصلاً یک امر مقدس نیست و می‌تواند فردی حکومت را نفی یا نقد کند و حکومت باید تغییر پیدا کند؛ حکومت، مخالف و منتقد دارد و در آن انواع و اقسام کجی‌ها روی می‌دهد و با قدرت و ثروت ارتباط دارد ولی وقتی حکومت به امر مقدس تبدیل شد و امر دین مشتبه شد؛ آیات قرآن به صورت متشابه و غلط انداز در جهت حکومت و سیادت تأویل می‌شد و مدام از آیات قرآن به شکل متشابه خرج می‌شد.

 

زیغ همان خصومت‌های قبیله‌ای بود که چرخه منفعت و مشارکت در قدرت، طاعت و حاجت، حاجت و طاعت را شکل می‌داد و کسانی احتیاج داشتند اطاعت می‌کردند به کسانی می‌خواستند در قدرت شریک شوند با حکومت همراهی می‌کردند و از این طریق زیغ‌ها و خصومت‌های قبیله‌ای هم اضافه شد. ما در اینجا به رسوخ در علم احتیاج داشتیم که در ادامه همین آیه فرمود «وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ» کسانی که در علم رسوخ دارند و با آگاهی قرآن را می‌خوانند و با این رسوخ در آیات قرآن سعی می‌کنند ببینند تا محکمات قرآن چیست. ابوریحان در تفسیر «بحرالمحیط» و شریف رضی که یکی اهل سنت و دیگری شیعه است توضیح می‌دهند که «وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ» کسانی هستند که گزاره‌ها را سر جای خود می‌گذارند و کلام درست قرآن را در موضع صحیح خود می‌گذارند.

اجماع صفوف به روش معاویه با ایجاد سکوت

بحران وقتی در معرفت دینی اتفاق افتاد که به شکل اجتماعی به وجود آمده بود؛ در این بحران معرفت دینی، معاویه با تبلیغات، قدرت و کنترل، تهدیدات می‌توانست اجماع صفوف ایجاد کند یعنی اینگونه اجماع ایجاد کند که مردم سکوت کنند؛ یعنی در حقیقت اجماع سکوت ایجاد می‌کرد. اجماعی می‌شود که یزید، امیرالمؤمنین است و معاویه با خلافت‌سازی و انتقال قدرت به گروه‌های مورد نظر، بازتولید سیاست، سلطه و قدرت را انجام می‌داد. حسین بن علی(ع) اینجا یک عالم منتقد، باشهامت، با سخاوت و عدالت‌خواه است که حریت دارد و آزاده است. امام حسین(ع) آنچه را که همه وارونه می‌دیدند را متوجه است و رویه‌های مقدس شده حکومت را نقد می‌کرد و به عنوان یک عالم که فرزند پیامبر(ص) هم هست و در دامن پیامبر(ص)، حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) تربیت یافته است که تجربه‌های شنیدن و دیدن مینویی و عمیق رسول‌الله(ص) را از نزدیک احساس کرده است. امام حسین(ع) عظمت روحی، کمال نفسانی و یکپارچگی اخلاقی دارد و وضع موجود را نقد می‌کند. امام حسین(ع) چنان حکومت را نقد می‌کند که صدای این نقد به کوفه می‌رسد و هنگامی که نخبگان کوفه نقدهای حسین بن علی(ع) را می‌شنوند؛ امام حسین(ع) را به کوفه دعوت می‌کنند. 

 

نعمان بن بشیر که در آن دوره حاکم کوفه بود، مرد سهل‌گیری بود اما در هنگامی که امام حسین(ع) به سمت کوفه می‌آید حاکم کوفه عوض می‌شود و ابن زیاد می‌آید که فرد سختگیری بود. کوفه به همین دلیل دچار خفقان شدیدی شده و وضعیت بسیار سخت می‌شود که در ادامه امام حسین(ع) را در میانه راه محاصره می‌کنند تا به کوفه نرسد. حسین بن علی(ع) یک ایدئولوگ نیست که باری به هر جهت به همراهان خود بگوید می‌رویم. او یک رهبر هیجانی و پوپولیست هم نیست که توده برانگیز باشد بلکه امام حسین(ع) یک کنشگر شجاع منتقد و عالم واقع‌گراست. حسین بن علی(ع) با برادر خود امام حسن(ع) با معاویه صلح کردند و پیمان بستند و تا انتها نیز بر سر پیمانی که بسته شده بود ایستادند. این موضوع نشان‌دهنده این است که امام حسین(ع) اهل مذاکره و گفت‌وگو بود. 

مذاکرات امام حسین(ع)

وقتی امام حسین(ع) را در مسیر کوفه محاصره می‌کنند شروع به مذاکرات با عمر سعد می‌کند. امام حسین(ع) تا روز عاشورا چندین بار مذاکره می‌کند که اگر نمی‌خواهید من به کوفه بروم؛ بگذارید بازگردم و به مدینه یا مکه یا یکی از شهرهای این سرزمین یا در جایی به مرزهای دور بروم. این موضوع نشان‌دهنده این است که امام حسین(ع) فرد پوپولیست نیست و حاضر است که بازگردد اما نمی‌گذارند. امام(ع) در غروب تاسوعا تعدادی از یاران خود را می‌بیند و با عمیق‌ترین تجربه‌های مهربانی، انسان‌دوستی، یکپارچگی اخلاقی، خلوص و کمال نفس به یاران خود می‌گوید که «شما چه یاران خوب و باوفایی هستید؛ بدانید که من یارانی بهتر از یاران خودم ندیده‌ام و خانواده‌ای بهتر از خانواده خودم از نظر وفا ندیده‌ام. من به همه شما اجازه می‌دهم که بازگردید. آنها با من کار دارند و با شما کاری ندارند؛ وقتی که شب همه جا را فرا گرفت از تاریکی شب به عنوان مرکب استفاده کنید و بروید. هر کدام از شما دست یک نفر از برادران من را هم بگیرید و بروید و در این شب از دور من پراکنده شوید. من را بگذارید و بروید؛ چون این قوم غیر از من هدف دیگری ندارند و من هدف آنها هستم.»

 

مک‌اینتایر در کتاب «بحران معرفت‌شناسی و روایت دراماتیک» می‌گوید «وقتی یک نظام معرفت دچار بحران می‌شود از عهده این بحران نه یک بحث فنی رتوریک بلکه یک روایت دراماتیک برمی‌آید» در واقعه عاشورا هنوز یک نسل کامل از پیامبر(ص) نگذشته است و امام حسین(ع) نسل دوم است که نظام معرفت، کلام و تفسیر دینی و نماز جمعه و جماعت و منبر دچار بحران عجیبی می‌شود که همه بازتولید قدرت، سیادت و خشونت می‌کردند. مدام کشورگشایی می‌شد و همه چیز معطوف به قدرت بود. در چنین موقعیتی تنها چیزی که می‌ماند روایت دراماتیک عاشورا است. عاشورا روایتی از عظمت روحی، شهادت و آزادگی و از تجربه بخشایش، گذشت و وفا است که این روایت به ناگزیر دراماتیک است. هر کسی که وجدان و شرف و آگاهی داشته باشد و در چنین موقعیتی قرار بگیرد به ناگزیر روایت دراماتیک خواهد داشت. روایاتی از فضیلت‌های فراموش شده و وقایای گمشده در مجالس رسمی مکه، مدینه و کوفه نیست بلکه روایتی در دشت نینوا است که حاوی التهاب و تنش است. 

تولید آگاهی با روایت دراماتیک امام حسین(ع)

حسین(ع) یعنی کسی که مصیبت دارد و دچار مصیبت شده است. امام حسین(ع) مظلوم است اما شجاعت دارد ولی در نهایت امام حسین(ع) مظلوم است و در اوج شکوه، عظمت و حریت دارد. این روایت دراماتیک می‌تواند اجتماعات گرم و فضای اجتماعی ایجاد کند که تولید آگاهی می‌کند. من در چندین مقاله توضیح دادم که این روایت دراماتیک با تاریخ اسلام چه کرد و در دوره‌های مدید تا به امروز چه بازتاب‌هایی داشته است.

 

گزارش از سجاد محمدیان

محکمات ومتشابهات عاشورا

موضوع بحث امسال مقصود فراستخواه در چراغی دیگر: 

خانه اندیشمندان علوم انسانی

 تاسوعا چهاردهم تیر 1404 ، شب ساعت نه

 محکمات ومتشابهات عاشورا

جنگ ، شرّ ، معنا و امکان های کنشگری

با احترام و مهر،

از شما دعوت میکنیم در وبیناری گفتگومحور با حضور آقای دکتر مقصود فراستخواه شرکت کنید:

عنوان: «سفر انسان از ترس به معنا»

موضوع: بررسی ظرفیتهای ذهنی، عاطفی و روحانی انسان در مواجهه با ناپایداری؛ از اضطراب تا کنشگری امیدوارانه

جنگ ، شرّ ، معنا  و  امکان های کنشگری

زمان: چهارشنبه ۱۱ تیر، ساعت ۱۹:۰۰

محل برگزاری: آنلاین (بستر اسکای‌روم)

شرکت در وبینار: رایگان، با ثبت‌نام قبلی

این وبینار فرصتی‌ست برای جستجوی معنا، تخیل، مشارکت جمعی و بازسازی روانی در مواجهه با بحران.

برای ثبت‌نام یا دریافت اطلاعات بیشتر، لطفاً به این لینک مراجعه فرمایید:

https://khaneh-emkan.porsline.ir/s/bCIybaxb

آثار جنگ 12 روزه ونقد سیاستهای جاری

آثار جنگ 12 روزه ونقد سیاستهای جاری

گفتگوی اکو ایران با مقصود فراستخواه 

ششم تیر 1404

اینجا

https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-109/95702-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA

برخی از نکات تأکید شده در این مصاحبه

1.در برابر تجاوز به کشور حسّ همبستگی ملی و دفاع از سرزمین فعال شد اما به معنای آن نیست که اعتماد فرسایش یافتۀ بخش مهمی از شهروندان به کلیت نهاد حکمرانی، هنوز التیام یافته باشد.

2.کدورتها ومناقشات مزمن به خاطر این تجاوز خارجی، در داخل پرانتز گذاشته شد ولی نقدها واعتراض ها ونارضایتی های جدی همچنان باقی است یک حکمرانی هوشمند باید متوجه این باشد.

3.بخشی از کارشناسان و مدیران دولت با الهام از خرد اجتماعی ایران، کوشش هایی برای فعال نگه داشتن دیپلماسی به کار می بردند ولی اینها اکنون ناتمام مانده است و کلیت سیاستها همچنان به دور از «قانون حساب» پیش می روند.

4. عملکرد برخی گروه های سیاسی ِ اجاره ای، اعتماد ملی به اپوزسیون را مخدوش ساخته است و این برای کشور زیانبار است چون اپوزسیونی معقول با کیفیت و گردش مسالمت آمیز قدرت ، بخشی از سرمایه های ایمنی وثبات  یک سرزمین و اسباب تضمین حقوق ملت است

5. درعین حال بسیاری روشنفکران ایرانی و مخالفان ومنتقدان اصیل حتی از زندان وحصر در برابر تجاوز دشمن ایستادگی کردند و این یک سرمایه اجتماعی بزرگی برای ایران است و اخلاقا جای دارد حقش ادا بشود .

6.با اینکه ملت و دولت در ایران از آب وخاک خویش دفاع می کنند اما باید مراقب باشیم که دیگر بس است و  ایران نباید درگیر هیچ تنش و  جنگی بشود . ما از جنگ خیلی خسارت می بینیم. ما برای توسعه وعزت خویش نیاز مبرم به صلح داریم. صدای عقلانی در ایران صدای صلح و احترام به همه ملتها و موجودیت همه کشورهاست. این صدا نباید مغلوب صدای جنگ ونفرت وستیزه جویی بشود که منتفعین وکاسبان شرایط جنگی و پرتشنج امنیتی به آن دامن می زنند.

7. مراقب باشیم که از دفاع شرافتمندانۀ یک ملت-دولت و جان نثاری رده های مختلف قوای دفاعی کشور در برابر دشمنان متجاوز، روایت سیاسی وجناحیِ وارونه و اغراق آلودی تولید واشاعه نشود  . این به احساسات  وهیجانات دامن می زند و عقل سیاسی و دیپلماسی واقع بینانۀ معقول را متوقف و مخدوش می کند وبرای آینده این کشور  وملت عزیز سم مهلکی است.

8. از حداقل هوشمندی یک حکمرانی است که در چنین برهه خطیر، تغییرات ساختاری محسوس وملموس برای احقاق حقوق آغاز بکند، شرایط دنیای متکثر  امروزی را در عمل به رسمیت بشناسد، راه کثرت در عین وحدت را پیش بگیرد و تکثر قومی وسیاسی و جنسی و نسلی و حقوق اجتماعی ملت را در چارچوب یک سرزمین واحد مرعی بدارد تا یک ملت-دولت  باهم در جهت سرمایه گذاری و تولید و پیشرفت و توسعه و پایداری صلح آمیز پیش بروند.

9. ما در جهانی بد و شرایطی بسیار تصادفی به سر می بریم واگر مراقب نباشیم؛ امنیت وثبات این سرزمین با مخاطرات جدی مواجه خواهد شد. قوانین عالم واقع ، بیش از این منتظر ما نمی ماند، ما به رغم همه کدورتها و خطاهای بزرگ سیاستی هنوز هم یک ملت- دولت هستیم اگر برنگردیم و هوشمندی بموقع ملی نشان ندهیم زنجیره علت ومعلولی حوادث ممکن است خدای نکرده برای همه مان بسیار خسارت بار بشود و هرگز چنین مباد.   

فایل پی دی اف

https://s33.picofile.com/file/8485405534/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%88_%D9%86%D9%82%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87_%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87_%D8%A8%D8%AD%D8%AB.pdf.html

گفتگو در آپارات

https://www.aparat.com/v/qpy0n9o

۵ وظیفه دانشگاهیان در شرایط جنگی؛ فعال کردن دیپلماسی علمی برای صلح وتوسعه

استاد برنامه‌ریزی توسعه و آموزش عالی با اشاره به وظایف دانشگاه‌ها در شرایط جنگ،بر ضرورت فعال کردن دیپلماسی علمی و مقابله با مباحث شبه‌علم منشا ایجاد سوءتفاهمات بین‌المللی می‌شود، تاکید کرد.

دکتر مقصود فراستخواه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به حمله رژیم صهیونیستی به ایران گفت: این تجاوزی است که به کشور ما صورت گرفت. مسئولان کشور در حال فعالیت‌های دیپلماتیک بودند و کشور ما در حال مذاکره بود که چنین مورد تجاوز قرار گرفت. این یک وظیفه میهنی جمعی است و دانشگاهیان نیز همانند سایر آحاد این جامعه در برابر این اتفاق باید از مرز و بوم خود و دولت و میهن خود دفاع ‌کنند.

وی به وظیفه میهنی دانشگاهیان اشاره کرد و ادامه داد: وقتی به تاریخ مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم که دانشگاه‌ها در وقایع مختلف از زلزله‌ها و سیل‌ها گرفته تا جنگ تحمیلی، به عنوان بخشی از جامعه و پاره تن میهن و بخش علمی و فکری جامعه همواره از مرز و بوم و سرزمین، ملت و دولت ایران دفاع کردند. این یک وظیفه میهنی است که ما در تاریخ داشته‌ایم و دانشگاه‌ها همواره در این جهت فعال بوده‌اند.

این جامعه‌شناس خاطر نشان کرد: حتی اگر در درون جامعه و ملت-دولت اختلافات یا کدورت‌هایی وجود داشته باشد، در مسیر دفاع از میهن این مسائل هویتی ندارند و در نظر گرفته نمی‌شوند. به همین دلیل همه باید یک صدا در مقابل تجاوز وحشیانه نسبت به مردم و منابع این کشور و سرمایه‌های فنی و زیرساخت، دانشمندان، سرمایه‌های انسانی باید دفاع کنند.

مراقبت از سرمایه‌های فنی و انسانی دانشگاه‌ها

فراستخواه در مورد وظایف دانشگاهیان در قبال کشور در شرایط جنگ گفت: من فکر می‌کنم در اولین مرحله دانشگاهیان وظیفه مراقبت از خود دانشگاه‌ها، دانشجویان و اعضای هیئت‌علمی و کارکنان دانشگاه‌ها را دارند.

وی با اشاره به قرار داشتن دانشگاه‌ها در دوران امتحانات پایان نیم‌سال تحصیلی گفت: پیش از حمله اسرائیل ما در دوران امتحانات دانشگاه‌ها قرار داشتیم. در بیشتر دانشگاه‌ها تعداد اندکی از امتحانات برگزار شده بود و مابقی امتحانات باقی مانده بود که چنین اتفاقی افتاد. بنابراین اولین وظیفه‌ای که دانشگاهیان دارند وظیفه مراقبت از دانشگاه‌ها، تاسیسات دانشگاهی و فضاهای دانشگاهی است.

عضو هیئت علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی به وظیفه حفظ ارتباط تاکید کرد و گفت: ارتباط با دانشجویان، اعضای هیئت‌علمی، کارکنان با وجود تمام محدودیت‌هایی که از نظر حضور و ... وجود دارد باید حفظ شود و به نحوی باید همه دانشگاه‌ها در این زمینه فعال شوند. در حال حاضر در دانشگاه‌ها شرایط عادی وجود ندارد و همه دانشجویان نمی‌توانند به صورت عادی در دانشگاه‌ها تردد داشته باشند و به دلیل مخاطراتی که وجود دارد بخشی از کارها به شکل آنلاین پیگیری می‌شود.

نیاز به مدیریت خلاق برای مراقبت از فضای روانی دانشجویان

وی با تاکید بر این‌که در این شرایط نیاز به یک مدیریت خلاق است که در صحنه باشد، گفت: مدیران‌ دانشگاهی در ابتدا باید از فضای روانی دانشجویان مراقبت کنند تا دانشجویان احساس بلاتکلیفی نکنند. در حال حاضر دانشجویان اضطراب امتحانات باقی‌مانده خود را دارند، نگران هستند که آینده چه خواهد شد. من شخصاً با دانشجویانم صحبت کردم و توضیح دادم که در نهایت امتحانات برگزار خواهد شد. بنابراین یک وظیفه دانشگاهیان داشتن ارتباط و تعامل است.

استاد برنامه‌ریزی توسعه و آموزش عالی خاطر نشان کرد: مدیران دانشگاهی باید با کارکنان، اعضای هیئت‌علمی و از همه مهم‌تر دانشجویان ارتباط داشته باشند و کارکنان دانشگاه‌ها مسائل دانشجویان را دنبال کنند و پلتفرم‌هایی فراهم شود و مدام اطلاعیه‌های لازم را به نشانی افراد بفرستند و دانشجویان را از شرایط آگاه کنند. همچنین اگر احیاناً در این حوادث بخشی از کارکنان، دانشجویان و یا اساتید لطمه دیدند و در حمله‌های ددمنشانه آسیب دیدند، به خانواده‌های آن‌ها رسیدگی شود و احیاناً روند درمان آن‌ها پیگیری شود و پشتیبانی‌های مختلف انجام گیرد تا آن‌ها مجدد بتوانند فعالیت‌های خود را از سر بگیرند. بنابراین دانشگاهیان و به طور خاص مدیران دانشگاهی در سطوح کلان باید این مسائل را پیگیری کنند.

وظیفه پاسخگویی اجتماعی دانشگاه‌ها

وی افزود: ما دانشجویانی داریم که در زمان دفاع پایان‌نامه و رساله خود قرار داشتند. باید با اساتید راهنما و معاونان ارتباط برقرار شود چراکه برخی از دانشجویان از نظر سنواتی مهلت زیادی ندارند و فعالیت‌های آن‌ها به تعویق افتاده است. دانشگاه‌ها زمان انجام فعالیت‌های به تعویق افتاده را باید با اطلاعیه‌های لازم به طور شفاف اطلاع‌رسانی کنند و یا شرایطی ایجاد کنند که در فضاهای مختلف از جمله فضای مجازی فعالیت‌ها را به طور معمول دنبال کنند.

فراستخواه با بیان این‌که دانشگاه‌ها در کنار مراقبت از دانشگاهیان و دانشگاه‌ها، مسئولیت اجتماعی و وظیفه پاسخگویی اجتماعی نیز دارند، گفت: دانشگاه‌ها نهادهای اجتماعی هستند و در کنار وظایف اصلی و خدمات تخصصی که ارائه می‌دهند، مسئولیت اجتماعی هم دارند و باید به دردها و رنج‌ها و مرارت‌های جامعه پرداخته و از این طریق طریق به جامعه کمک کنند.

تشکیل اتحادیه‌های دانشگاهی برای حل مشکلات

وی با اشاره به ظرفیت همکاری‌های بین‌دانشگاهی توضیح داد: به دلیل تخصص‌های مختلفی که در دانشگاه‌ها وجود دارد، دانشگاه‌های بزرگ می‌توانند در چالش‌ها کنسرسیوم و اتحادیه‌هایی تشکیل دهند. چنین همکاری‌هایی را ما در اتفاقات مختلف مثل سیلاب‌هایی که در سال‌های گذشته در کشور اتفاق افتاد، تجربه کردیم. دانشگاه‌های بزرگ کشور با هم کنسرسیوم یا اتحادیه‌ای تشکیل دادند و این کنسرسیوم در واقع همکاری خلاقی بین دانشگاه‌ها بود. از طریق این هماهنگی‌ها روسای دانشگاه‌ها مجموعه‌های خودشان را در این زمینه فعال کردند و پاسخگویی بسیار خوبی در زمینه مواجهه سیلاب‌ها و مشکلات ناشی از آن داشتند.

استاد برنامه‌ریزی توسعه و آموزش عالی با اشاره به ظرفیت دانشگاه‌های در ایجاد ارتباطات منطقه‌ای گفت: هر دانشگاه مادر در هر منطقه از کشور می‌تواند با دانشگاه‌ها و موسسات کوچک‌تر همجوار خود هماهنگی بیشتری داشته باشند و از ظرفیت مناطق استفاده کنند. چنین ارتباطاتی در حال حاضر نیز وجود دارد و مسئله دشواری نیست. دانشگاه‌ها می‌توانند از طریق این کنسرسیوم‌ها با سازمان‌ها و نهادهای مسئول ذی ربط و جامعه ارتباط بگیرند.

وی ادامه داد: این دانشگاه‌ها می‌توانند از این طریق اطلاعاتی که به دست می‌آورند، امکان‌های پژوهشی، تخصصی، فکری، علمی، آزمایشگاهی و ... در اختیار یکدیگر قرار دهند. برای مثال دانشگاه‌های پزشکی، مراکز درمانی، مراکز خدماتی همه امکانات خود را در اختیار کشور قرار دهند و با هماهنگی مسئولین امر از جامعه پشتیبانی کنند. در مسائل مختلف از جمله رسیدگی به خرابی‌ها، آگاهی‌بخشی و ایجاد آرامش برای شهروندان و خانواده‌ها و آگاهی‌های لازم برای مقابله با جنگ روانی که علیه جامعه ایجاد شده است؛ کمک کنند.

مقابله با سلطه رسانه‌ای اسرائیل

فراستخواه با اشاره به سلطه رسانه‌ای حکومت اسرائیل گفت: حامیان جهانی دولت اسرائیل دولت‌هایی هستند که سیطره رسانه و هژمونی جهانی دارند و با بازنمایی‌های مختلف رسانه‌ای فضای روانی بسیار مخربی را علیه جامعه ما ایجاد می‌کنند. البته از طریق آگاهی‌هایی که در جامعه ما وجود دارد، رسانه‌های ملی در ایران، نهادهای مدنی و نهادهای مردم‌نهاد که در خود جامعه ما وجود دارد، با وجدان ملی و آگاهی‌های سرشار می‌توان در مقابل این هیمنه رسانه‌ای و جنگ روانی دشمنان ایستادگی کرد. دانشگاه‌ها نیز در این زمینه می‌توانند هم از نظر مراقبت‌های مادی و فنی و هم از نظر زیرساختی، روانی، اجتماعی و فرهنگی می‌توانند در مقابل این تجاوز فعالیت‌ دیگری نیز دنبال کنند.

فعال کردن دیپلماسی علمی برای روشنگری در جهان

عضو هیئت‌علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی وظیفه دیگر دانشگاه‌ها را «دیپلماسی علمی» دانست و اظهار کرد: دانشگاه‌ها می‌توانند در مواجهه با این شرارت دولت جنایتکار اسرائیل و ایدئولوژی حاکم در این دولت، دیپلماسی علمی را فعال کنند. دیپلماسی علمی به این معناست که دانشگاهیان با روشنگری و طرح حقوق حاکمیت ملی و قوانین جهانی جنگ و روابط بین ملت‌ها و حقوق بین‌الملل در دیپلماسی علمی به کشور کمک کرده و تجاوزهای دولت اسرائیل را از این طریق روشن کنند. همچنین مراجع جهانی و بین‌المللی را با انتشار بیانیه‌ها، طرح سخنرانی‌ها، بحث‌ها و تحلیل‌های مختلف وظیفه خود را انجام دهند.

این جامعه‌شناس با اشاره به این‌که دانشگاه‌ها می‌توانند راه‌حل‌های سیاسی حل این مشکل را ارائه کنند، گفت: یک وظیفه دیگر که لازم به یادآوری باشد، این است که رزمندگان ما دفاع می‌کنند و مسئولان ما این مسئله را دنبال می‌کنند؛ ولی در عین حال دیپلماسی ما نیز باید فعال باشد و دانشگاه‌های ما می‌توانند راه‌های سیاسی مواجهه با این تجاوز را در کنار دفاع از سرزمین ارائه کنند.

وی تاکید کرد: در حال حاضر دیپلمات‌های ایرانی باید با هوشمندی در کنار دفاع سرزمین، باید به دنبال راه‌حل‌های سیاسی حل این مشکل باشند و لازمه این موضوع ارتباط با دولت‌های منطقه مثل ترکیه، دولت‌های عربی و ... است. این کشورها نیز برای توسعه کشورشان، نیاز به صلح دارند و مسلماً بخش بزرگی از کشورهای منطقه با ایران همراهی خواهند کرد؛ چون به توسعه، صلح و ثبات نیاز دارند.

دانشگاهیان وظیفه دارند با توسعه مباحث علمی موثق و مباحث روشمند علمی، علم معتبر و موثق، در برابر شبه علم بایستند. این شبه علم‌ها نوعاً منشا ایجاد یک نوع سوءتفاهمات بین‌المللی برای ایران می‌شود.

فراستخواه با اشاره به وظیفه دانشگاهیان در ارائه راه‌حل‌های سیاسی گفت: دانشگاهیان می‌توانند با وجهه علمی و تخصصی و دانشی که دارند، راه‌های سیاسی مختلف پیش رو برای پایان دادن به این وضعیت را با سربلندی ایران و با حفظ حقوق حاکمیت جامعه، با حفظ این سرزمین ارائه کنند و برای رسیدن به صلح خلاقی که بتواند منافع کشور با آن تامین شود و حاکمیت ملی حفظ شود، و حفظ زیرساخت‌های فنی و علمی را دانشگاه‌ها باید با صدای بلند در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی دنبال کنند.

استاد برنامه‌ریزی توسعه و آموزش عالی با اشاره به وظیفه دانشگاهیان در مقابله با شبه‌علم و ناعلم گفت: منظور از شبه علم صحبت‌هایی است که ظاهراً علمی است ولی هیچ مبنای روشمند تحلیلی و تخصصی موجه علمی و منطقی ندارند و می‌توانند در کشور مخاطراتی ایجاد کنند و مبنای سیاست‌گذاری‌ها قرار گیرند.

وی با تاکید بر این‌که در ایران نباید سیاست‌گذاری‌ها، تصمیم‌گیری‌ها و خط مشی‌های عمومی تحت تاثیر گفتارها و مباحث شبه علم و ناعلم قرار گیرند، افزود: دانشگاهیان وظیفه دارند با توسعه مباحث علمی موثق و مباحث روشمند علمی، علم معتبر و موثق، در برابر شبه علم بایستند. این شبه علم‌ها نوعاً منشا ایجاد یک نوع سوءتفاهمات بین‌المللی برای ایران می‌شود.

دانشگاهیان باید صدای صلح ایرانیان را به گوش جهان برسانند

این جامعه‌شناس خاطر نشان کرد: متاسفانه گاهی از ایران صداهایی برمی‌خیزد و مباحثی مطرح می شود که شکل تحلیل دارند ولی صدای صلح از آن‌ها برنمی‌آید و این‌ها می‌تواند به دشمنان ملت و دولت بهانه بدهد و از این طریق دشمن ممکن است با دستاویز قرار دادن چنین بهانه‌هایی اهداف خودشان را برای لطمه زدن به این کشور دنبال کند. در ایران دانشگاه‌ها طی سال‌ها سمینارها، همایش‌ها، پنل‌هایی در راستای صلح برگزار کردند، کتاب‌ها و مقالات متعددی در کشور در مورد صلح نوشته شده است. همیشه صدای صلح و همزیستی در ایران بلند بوده است. ایران کشور منادی صلح بین‌المللی و دفاع از حقوق حاکمیت همه ملت‌ها و زندگی صلح‌آمیز بین‌المللی بوده است.

وی افزود: برای این‌که صدای صلح ایرانی همواره به گوش همه جهانیان برسد، دانشگاهیان باید در این جهت نیز فعالیت کنند و با مرجعیت علمی خود صدای صلح ایرانیان را به گوش جهانیان برسانند تا در برابر این تجاوز بتوانیم ضمن دفاع، با حفظ حقوق حاکمیت ملی و با حفظ منافع ملی به یک صلح آزادمنشانه برسیم و مسیر توسعه خودمان را همچنان ادامه دهیم و در جهت رفاه اجتماعی، پیشرفت ملی و شرف و آزادگی جامعه حرکت کنیم.

کد خبر 6508249

سعدانه طباطبایی نیا

اینجاhttps://www.mehrnews.com/news/6508249/%DB%B5-%D9%88%D8%B8%DB%8C%D9%81%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C

جامعه ایرانی از سطحی از آگاهی، بلوغ مدنی و هوشمندی اجتماعی برخوردار است

اینجا در سایت دولت

https://dolat.ir/detail/465378/%D9%85%D9%82%D8%B5%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA    

اینجا در خبر گزاری مهر

https://www.mehrnews.com/news/6511189/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9   

مقصود فراستخواه، جامعه شناس و استاد دانشگاه که بارها دیدگاه‌های خود درخصوص نقش جامعه ایرانی در حفظ صلح و حرکت به سوی توسعه پایدار را بیان کرده است، با اشاره به توقف تجاوز رژیم صهیونیستی به کشورمان که درپی دفاع و پاسخ های قاطع ایران به تجاوزگری شکل گرفت، گفت: ایران در یکی از حساس‌ترین مناطق ژئوپلیتیک جهان واقع شده و از این رو هوشیاری و اتحاد ملی برای حفاظت از تمامیت ارضی و استقلال کشور باید مورد توجه باشد.

مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس برجسته و استاد دانشگاه  در گفت وگو با پایگاه اطلاع رسانی دولت با بیان اینکه انسجام اجتماعی در ایران، به‌ویژه در زمان بحران‌هایی نظیر جنگ، سیل یا زلزله، به‌سرعت شکل می‌گیرد، گفت: این انسجام ریشه در حس ملی و هویت جمعی عمیقی دارد که در طول تاریخ ایران شکل گرفته است. جامعه ایرانی از سطحی از آگاهی، بلوغ مدنی و هوشمندی اجتماعی برخوردار است که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه پایدار و پیشرفت کشور شود.

وی در ادامه با اشاره به موقعیت ژئوپلیتیک و حساس ایران، افزود: ما نباید اجازه دهیم که کشورمان بازیچه قدرت‌های جهانی شود. در جهانی که تحت سیطره نظام‌های سرمایه‌داری و پراگماتیسم بی‌رحمانه قرار دارد، وظیفه ماست که با تکیه بر خرد جمعی و دیپلماسی هوشمندانه، از منافع ملی خود حفاظت کنیم. دیپلمات‌های ایرانی باید با بهره‌گیری از دانش حقوقی و اصول حقوق بین‌الملل، تضمین‌هایی برای صلح و ثبات منطقه‌ای و جهانی فراهم کنند.

این جامعه‌شناس برجسته با تأکید بر صلح‌طلبی ایران، خاطرنشان کرد: ایران همواره با عزت و افتخار از استقلال و تمامیت ارضی خود دفاع کرده و آماده است در برابر هرگونه تجاوز ایستادگی کند، اما درعین حال به دنبال جنگ‌طلبی نیست. ما خواستار رفع سوءتفاهمات، کاهش تنش‌ها و برقراری صلح جهانی هستیم.

دکتر فراستخواه همچنین به نقش سربازان، پاسداران و فرماندهان ایرانی به‌عنوان بخشی از جامعه اشاره کرد و گفت: این افراد، فرزندان همین ملت هستند و در کنار حفاظت از مرزها، می‌توانند در مسیر علم، فناوری و ارتقاء کیفیت زندگی مردم گام بردارند. جنگ، پدیده‌ای ضد انسانی و مخرب است و ما باید با تکیه بر فرهنگ و تاریخ غنی ایرانی، که همواره بر صلح و معنویت تأکید داشته، آینده‌ای روشن برای کشور رقم بزنیم.

وی در پایان، با اشاره به فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود و حضور در همایش‌های متعدد با محوریت صلح و فرهنگ ایرانی، اظهار داشت: ارزش‌های والای فرهنگی و اخلاقی ایران، بهترین ضامن امنیت، عزت و پیشرفت ما هستند. با هم‌افزایی دولت و ملت و تقویت دیپلماسی عقلانی، می‌توانیم به توسعه پایدار و تحقق عدالت اجتماعی دست یابیم.
انتهای پیام

از جهان دو بانگ می آید به ضد ؛ زهی صدای صلح و خاموش باد لهیب جنگ.

دل نوشت در صبح سه شنبه سوم تیر 1404

از جهان دو بانگ می آید به ضد ..

 زهی صدای صلح و خاموش باد لهیب جنگ.

کوشش دیپلماسیِ منتهی به آتش بس، حاصل کوششِ عقلای ملت و مساعی بی سر وصدای کارشناسان ومسؤولان واقع گرا در رده های مختلف دولت بود؛ با الهام از خرد تاریخی وعقلانیت فرهنگی و مدنیِ  جاری در این سرزمین.

درود بر همه مدافعان وطن که در برابر تجاوز ددمنشانه، تا پای جان ایستادند؛ یادشان همواره در اعماق دلهای مان...

درود بر ایرانیان با هوشِ کفِ این جامعه که خواستار همیشۀ تنش زدایی، صلح وهمزیستی و زندگی بودند، سودای توسعه و پایداری کشور وسربلندی ملت داشتند.

امید که معتقدین و منتفعین جنگ، بار دیگر آتش افروزی نکنند. برای عبوررضایتبخش به آینده مطلوب ایرانی، مسؤولیت اخلاقی جامعه مستقل مدنی در ایران سنگین تر....

صبح سوم تیرماه 1404؛ تهران

پی دی اف

https://s33.picofile.com/file/8485310368/%D8%A7%D8%B2_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D9%88_%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%AF_%D9%85%DB%8C_%D8%A2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D9%87_%D8%B6%D8%AF_%D8%A2%D8%AA%D8%B4_%D8%A8%D8%B3_%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%AA%DB%8C%D8%B1_1404_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87.pdf.html

اسرائیل متجاوز و مسؤولیت اخلاقی ِ ما نسبت به« تصمیم گیری دربارۀ منافع وحقوق عمومی»

1.مسؤولیت اخلاقی به این معناست که همه افراد انسانی نسبت به عملکردشان مسؤول اند. کسی که به مال و جان و حیثیت  لطمه می زند، مطمئنا مسؤولیت اخلاقی دارد، عملی زشت انجام می دهد و قابل نکوهش جدی است، مورد تقبیح وجدان های بیدار قرار می گیرد و بازخواست می شود. هرچه حقوق گروه های بزرگی از افراد و خصوصا یک جامعه به میان می آید ابعاد این مسؤولیت بیشتر می شود.

2. نتیاناهو و حاکمان اسرائیل که واژه جنایت علیه بشریت نیز دربارۀ آنها اندک است تاکنون به خاطر اعمال شان در حق ملت فلسطین ولبنان و ساکنان کرانه ها  ومناطق اشغالی و انبوه کودکان وزنان ومردانی که بیرحمانه کشته شدند و یا اکنون از زخم ها و آوارگی و گرسنگی و بیکسی و بیخانمانی و ترس و نگرانی وبی پناهی های خویش رنج می کشند ، مطمئنا مورد تقبیح وجدانهای بیدار جهان کنونی هستند و برای همیشه تاریخ بشر و نسل های آتی نیز همواره ار از آنها به زشتی و نکوهش و نفرت یادخواهد شد. حلقۀ اخیر سرکشی ها وقانون شکنی های اسرائیل، شبیخون به ایران عزیز همزمان با مذاکرات دیپلماتیک مسؤولان دولت است.

3. اما از مهم ترین قلمروهای مسؤولیت اخلاقی، حکمروایی است. حکمرانان درقبال تصمیمات، سیاستها و اعمال خود و آنچه به صورت مستقیم وغیر مستقیم با حقوق زندگی و رفاه وتوسعه یک ملت و حال و آینده یک ملت می کنند مسؤول اند. این از جمله عرصه های جدیِ مسؤولیت اخلاقیِ در خصوص تصمیم گیری نسبت به منافع وحقوق عمومی است.

4. چگونه می توان اطمینان یافت که حکمرانان به مسؤولیت اخلاقی ِ خود در « تصمیم گیری مربوط به منافع وحقوق عمومی» بدرستی عمل می کنند؟ یک معیار و محک مطمئن، « عقلانیت و علم و دانش معتبر» است. هرچه تصمیم بر مبنای عقل وعلم موثقی اتخاذ بشود به همان مقدار وجاهت اخلاقی خواهد داشت. برای مثال هنگامی پزشک برای مراجعه کنندۀ خویش توصیه به جراحی بزرگی می کند تنها توجیه اخلاقی اش این است که نسخه اش برمبنای دانش واجد اعتباری باشد.

5. همه تصمیمات حکمرانان خصوصا سیاستهای مهمی که با منافع و حقوق عمومی در ابعاد بزرگتری ارتباط دارند مانند جنگ وصلح، تنها وقتی می توانند به لحاظ اخلاقی مجاز ومعتبر و موجه و اخلاقی باشند که برمبنای «خردورزی و علم و دانش کافی و موثق» اتخاذ بشوند.

6. اکنون این پرسش به میان می آید که در قبال تجاوز وحشیانۀ اسرائیل به کشورمان آن هم در جهانی چنین هژمونیک و منفعت اندیش و عملگرا که همه می شناسیم، چگونه از عهدۀ مسؤولیت اخلاقی ِ« تصمیم گیری دربارۀ منافع وحقوق عمومی» بدرستی بر بیاییم؟ تنها راه این است که مطمئن باشیم سیاستها و اقدامات وتصمیمات نهایی و مرجع وعالی ما برای نحوه مواجهه با شرایط کنونی  بر مبنای عقل سیاسی و علم صحیح دیپلماسی  پیش می رود.

7. اما سؤال جدی تر این که آیا چنین مسیری بدرستی وبه قدر کفایت وموجه طی می شود؟ کارشناسان و متخصصانی هستند که با وجود کاهش درجه آزادی ما برای انتخاب سناریوهای ممکن(بر اثر سیاستهای نادرست قبلی مان)، هنوز نیز امیدوارند بلکه بتوانیم برای استفاده از معدود ابزارهای باقیماندۀ دیپلماسی در منطقه از طریق کشورهایی مثل ترکیه و دولتهای عربی ونهادهای بین المللی، راهی باز بکنیم تا ملت وسرزمین عزیز مان از افتادن به یک وضعیت پرمخاطره تر مصون بماند. اما آیا دانش ملی و توصیه های علمی، راهی مؤثر به مراجع عالی تصمیم گیری پیدا می کنند؟

8. نگرانی وقتی افزایش پیدا می کند که خیلی اوقات شاهدیم دو چیز در ایران بسادگی جای «علم معتبر ودانش موثق» می گیرد؛ یکی «ناعلم» است و دیگری «شبه علم».  نویسنده به نوبه خود ودر جای دیگر در این زمینه بحث کرده است . امیدواریم این نگرانی های بسیار مهیب در کشورمان رفع بشود و ملت-دولت ایران از این ورطه با سربلندی عبور بکند.  

ای ایران! ای مرز پرگهر

ای ایران!  ای مرز پرگهر

دردنوشت مقصود فراستخواه

28 خرداد 1404

در چه وضعیتی به سر می بریم؟

الف. ملت-دولت ایران در معرض تجاوزِ حکومتی قانون شکن تحت حمایت پشتیبانان جهانی خود قرار گرفته است. مردمان سرزمینی کهن و پهناور، فارغ از همه کثرت وتنوعات شان، در همبستگی اجتماعی و دفاع از خود وآب وخاک عزیز یک دل اند.

ب. اختلافات داخلی خانوادگی ایران هیچ ربطی به متجاوزان بدخواه وحامیان آنها ندارد. همه شهروندان وگروه های سیاسی حتی با وجود انتقادات بحق جدی شان از عملکردهای این چند دهه حاکمان، در چنین شرایطی مطمئنا به دفاع از زمین وآسمان عزیز ایران در هیئت یک «ملت-دولت» باتمام توان متعهدند. وه چه فضیلت باشکوهی؛ حتی مخالفان آزاده و روشنفکران و کنشگران عزیز ملی که طی سالها در حق شان اجحاف شده است، در داخل و خارج ایران حتی در زندان یا حصر یا تبعید ناخواسته، از آب وخاک در برابر اسرائیل متجاوز و انواع حامیانش یک دل ویک زبان هستند، از کشورشان دفاع می کنند واین یعنی شکوه شرف و آزادگی ایرانی.  

پ. اکنون وقت ورود به دردها وآلام این ملت نیست و اینکه کدام ایدئولوژی و چه عللی در طی این بیش از چهار دهه، مردم و کشوری بزرگ با منابعی عظیم را به جای واقع نگری، خرد سیاسی، پیشرفت اقتصادی و توسعه پایدار وعزت وافتخار بین المللی، با چنین مصائب ناخواسته دست به گریبان ساخته است. دریغ از این درد واندوه.

پاسخی که به این وضعیت می دهیم؟

1.این جنگ فقط راه حل سیاسی و ابتکارات خلاق و پیگیر و فوق ِهوشمندانۀ حقوق بین الملل دارد که بیش از هرچیز وظیفه کارشناسان ومسؤولان خردورز دولت و کنشگران مرزی است که با الهام گیری از خرد جمعی ایرانی کوشش جدی و بهنگام بکنند. هر نوع رفتار ناسنجیده می تواند به ابعاد این فاجعه بازهم دامن بزند. جنگ ویرانگر است و باید با حفظ عزت وسرفرازی وطن، با سنجیدگی، آینده اندیشی و نگاه همه جانبه، کنترل ومهار و جمع شود وبه پایان برسد.

2. دشمن متجاوز علاوه بر زدن ددمنشانه اینجا و آنجای سرزمین عزیزمان، متأسفانه از نوعی تفوق بیرحمانۀ رسانه ای، نظامی، مالی و سیاسی برخوردار است و به پشتوانه حامیان زرادخانۀ جهانی و با استفاده فریبکارانه از شبکه های خبری واجتماعی و قدرت بازنمایی اش، امواجی از فشار پیچیده روانی علیه ایران و ایرانیان به راه انداخته است.

3.هرنوع رفتار واکنشی، نسنجیده و هر سطحی نگری وفقدان آینده اندیشی می تواند برای آینده این آب وخاک پر هزینه باشد. باید با آرامش روانی وهوشیاری کامل از خود، خانواده، همسایگان، همشهریان وهموطنان، از حیوانات و از زیستبوم خویش مراقبت بکنیم. شکوه «مراقبت از خود و از هر دیگری» رمزگان این مرحله از آزمون تاریخی ماست و البته که فضیلتی جهانشمول و همیشگی نیز هست. مهربان باشیم چون همه زیر یک آواریم و نیکبختی مان حقیقتا جمعی است. مطمئن باشیم این تاریخ و این سرزمین و این ملت، همچنان اصرار به ماندن و به حفظ تاریخ و تمدن و شکوه خویش دارد. از دریای خزرتا خلیج فارس و از غرب تا شرق این کشور پهناور  ویکپارچه همچنان تابشگه خورشید جهان افروز بر مردمانی آزاده خواهد بود.