ایضاح مفهومی مسؤولیت اجتماعی دانشگاه
سهشنبه ۲۷ شهریورماه از ساعت ۱۴ تا ۱۶
پاسداران، خیابان مؤمننژاد(گلستان یکم)، پلاک ۱۲۴
پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی، تالار فارابی
این نشست از طریق صفحه اسکایروم پژوهشگاه نیز
به نشانی b۲n.ir/icscs به صورت زنده پخش خواهد شد.
نقد کتاب
فکر کردن بی درنگ وبادرنگ،
اثر کانمن
توسط فراستخواه
فایل صوتی
به نقل از کانال سخنرانی ها
اینجا
چاپ 28
کتاب ما ایرانیان
منتشر شد
به همین مناسبت معرفی مختصر
یکی از سازمان های مردم نهاد بمناسبت چاپ های قبلی بازنشر می شود
اینجا
ویدئوی گفتگوی کوتاه اکو ایران با فراستخواه
در حاشیه کنفرانس آیدکس 2024 کرمان
اینجا:
گزارشی از سارا سبزی در هم میهن 17 شهریور 1403
صفحه 12 و13 (سرویس جامعه)
فقر ونابرابری و آینده ایران
بخش دوم پنل هفتم میز آینده پژوهی اجتماعی
پی دی اف صفحه
فروزان آصف نخعی: این که شکست پزشکیان، شکست وفاق و نظام سیاسی است، تردیدی در آن نیست. هم از سوی دولت به معنای استیت، و هم از سوی روشنفکران و مردم، این آگاهی شگرف باید وجود داشته باشد که نیروهای تندرو و براندازان خارجی، فضای وفاق کنونی را دشمن براندازی به هر طریقی می دانند. از این منظر هوشیاری بسیار بالایی می خواهد که تا با عدم ورود به هر مسئله ای که وفاق را به هم می زند، جلوی تخریب این نهال نورسته را گرفت. وفاق کنونی دشمنان زیادی دارد. در این شرایط مخاطره آمیز، ایران در محاصره تهدیدهای جهانی، چگونه باید خود را بازسازی و نوسازی کند؟ وفاق شکل گرفته پس از انتخابات ۱۴۰۳ ایران، چگونه قابل توضیح است؟ آیا وفاق مذکور قادر است علاوه بر کسانی که در انتخابات شرکت کردند، به کسانی که در انتخابات شرکت نکردند نیز تسری یابد؟ به عبارتی، شرایط موفقیت وفاق در شرایط کنونی و آینده ایران، چیست؟ آیا وفاق حاضر دارای ریشه تاریخی هم هست؟ این سوالات به صورت نگرانی هایی درجامعه ایران و سطوح سیاسی مختلف مطرح است. از این رو آن ها را در میزگردی در خبرگزاری خبرآنلاین، با حضور دکتر مقصود فراستخواه استاد برنامهریزی توسعه در مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی ، دکتر داریوش رحمانیان دانشیار رشته تاریخ و عضو هیات علمی دانشگاه تهران و دکتر حسین میرزایی عضو هیات علمی دانشگاه تهران در رشته علوم سیاسی در میان گذاشتیم.
فراستخواه: ایا جامعه و دولت به تعادل جدید می رسند؟
فراستخواه در میزگرد خبرآنلاین، ارزیابی خود را در باره وفاق مطرح شده پس از انتخابات ۱۴۰۳ این گونه مطرح کرد: «من وفاق را از منظر بالانس قدرت می بینم، کشور دارای دو موجودیت entity است، حکومت و جامعه. حال بین این دو موجودیت، می خواهد تعادل قدرت به وجود بیاید، اگر این تعادل قدرت به سطحی برسد می توان از آن به consensus, و وفاق تعبیر کرد. البته هدف اصلی آن است که با این وفاق، به رضایت عمومی، حق و حقوق، عدالت اجتماعی، و دیگر اهداف اصلی برسیم. واقعیت آن است که تعادل میان حکومت و جامعه از بین رفته و یک بی تعادلی فرساینده به ویژه برای جامعه و قدرت به وجود آمده است.»
او در ادامه به با تاکید به دو موجودیت جامعه و دولت، به عناصر اصلی قدرت در دولت به مفهوم state و جامعه پرداخت و قدرت دولت را شامل «ثروت شامل نفت، مالیات، صندوق ارزی و ...، قوه قهریه، به رسمیت شناخته شدن در نظام بین الملل به عنوان دولت، مشروعیت، توان بوروکراتیک، قدرت روایت و بازنمایی و مهارت های حاکمیتی» دانست. او سپس به موجودیت جامعه با توانمندی هایش شامل قابلیت های انسانی شامل تحصیلکردگان در سطوح مختلف، قابلیت های جمعیتی، قابلیت های مالکیتی، قابلیت نهادی، قابلیت ارجاعی به هویت تاریخی، قابلیت های ذهنی و فنی، قابلیت های رسانه ای ارتباطی، قابلیت کنش های نخبگانی، و در نهایت قابلیت های تنوعات قومی و هنجاری اشاره کرد.
فراستخواه با برشمردن قابلیت های قدرت در حوزه جامعه و دولت، نتیجه گرفت که «تعادل های سنتی میان حکومت دیگر جوابگو نیست. و وفاق می خواهد پاسخی به این نیاز بدهد که توافق تازه و مناسبات تازه ای را میان این دو تا موجودیت باید برقرار کرد. زیرا مناسبات قبلی حکومت و جامعه دیگر جوابگو نیست، و منتهی به تولید رضایت نه تنها نمی شود، بلکه برعکس، تنش و نارضایتی ایجاد می کند.»
فراستخواه در شرایط کنونی به چند سناریوی احتمالی پرداخت و بهترین سناریوی احتمالی را « شکل گیری بازتعادلی خلاق توسعه ای، در ایران» ذکر کرد و گفت: «بازتعادلی خلاق توسعه ای به این معناست که حکومت قدم های زیادی به سوی جامعه بردارد، و جامعه هم بتواند مناسباتش را با حکومت معنادار کرده و به حیات خود ادامه دهد.»
او فعالیت های کنشگران مرزی، تحت عنوان روزنه گشایی و ... را تلاش هایی نامید تا بلکه میان دولت و جامعه تعادل تازه ای به وجود بیاید و وفاق تعبیری است از این تقلا و کوشش. او مهمترین تعبیر خودش در کنشگری مرزی را در شرایط کنونی آن دانست که «جامعه توانمند ایرانی به درون دولت و حاکمیت دارد چکه می کند، و ضمن توانمند سازی آن ، به نوعی وفاق پویا در مدار جدیدی دارد عمق می بخشد. از این منظر کنشگری مرزی مفهومی است که علاوه بر حوزه نخبگانی، به صورت بسیار گسترده ای در حوزه جامعه دارد دنبال می شود.»
فراستخواه با تاکید بر این که «پزشکیان مدام بر روی وفاق تاکید دارد و نباید اجازه بدهد که وفاق تبدیل به یک کلیشه شود» گفت: « به نظر من این خطر بزرگی برای آقای پزشکیان است که دارای یک گفتمان تهی شود. وفاق مطرح شده از سوی رئیس جمهور، در معرض این است که تبدیل به یک گفتمان تهی با دال های شناور بشود؛ به این معنا که در بالا کسانی وفاق کرده اند، و جامعه می گوید به ما چه ارتباطی دارد. مردم می گویند که حق و حقوق من چه می شود؟»
این استاد دانشگاه در ادامه به «نارضایتی های دیرین، و زخم های نشسته بر ذهن و روح جامعه» اشاره کرد و گفت: «نور وفاق باید با انتشار حق و عدالت، قادر باشد مرحمی بر این گونه از زخم ها باشد. حق و عدالت نباید به گفتمان تهی تبدیل شود. حق و عدالت باید توسط ملت، نخبگان اجتماعی تعریف شده تا از گفتمان تهی خارج شود، و به جای دال شناور، دارای دال مرکزی مشخصی باشد که make sense و تولید معنا بکند. و از این طریق برای جامعه یک نوع آرامش، امید و اطمینان ایجاد بکند که البته اتفاقاتی در حال وقوع است و امیدواریم عمیق و گسترده شود.»
او افزود: «در جامعه پردرد، وفاق معنادار در این گذرگاه بسیار پرمخاطره جهانی، تاریخی و ستیزه هایی که شما اشاره کردید و شکاف هایی که بنده اشاره کردم، بسیار حیاتی است.
اینجا:
فایل صوتی در اینجا:
https://t.me/mfarasatkhah/1838
نمایشی کوتاه از نشستhttps://www.tzccim.ir/?MID=12401&GID=1&ID=88
در اینجا
نخستین جلسه از سلسله نشستهای «از تشکلزدایی تا تشکلگرایی» با حضور مقصود فراستخواه، جامعهشناس برجسته کشور در اتاق بازرگانی تبریز برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی تبریز، در ابتدای این جلسه که با حضور اساتید دانشگاهی، فعالان اقتصادی و اعضای تشکلهای اتاق تبریز، برگزار شد، مسعود بنابیان، نایب رئیس اتاق بازرگانی تبریز با اشاره به اهمیت تشکلها در تحقق اهداف گفت: فعالیت جمعی و رفتارهای گروهی، از شاخصههای اصلی توسعه به شمار میرود.
وی ادامه داد: نقش تشکلها در رسیدن به توسعه پایدار، بسیار مهم است و اتاق تبریز با تاکید بر این اصل سعی در برگزاری سلسله نشستهای تخصصی در این حوزه دارد، تا با تقویت تشکلها،مسیر توسعه اقتصادی استان را هموار کند.
یونس اکبرپور پایدار،عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تبریز هم در این نشست بر لزوم فرهنگسازی در زمینه فعالیتهای تشکلی تأکید کرد.
وی با اشاره به قدمت اتاق بازرگانی تبریز و حضور صنعتگران بزرگ در این استان گفت: قطعا اگر فعالان اقتصادی استان و اصناف مختلف، در قالب تشکلهای مربوطه، فعالیت کنند، دارای قدرت بیشتری در بازارهای داخلی و خارجی خواهند بود.
عبور از نظریه عقبماندگی و نگاه به آینده
مقصود فراستخواه، در این نشست با محوریت «سهم تشکلها در توانمندی حرفهای بخش خصوصی مولد و آثار آن در توسعه» سخنرانی کرد.
فراستخواه بر اهمیت تجربه و کار به عنوان عوامل کلیدی در مدیریت تأکید کرد.
وی اظهار داشت: تجربه از کار و تولید مدیریت به دست میآید. دانش ذهنی داخل ذهن شما نهادینه شده که بسیار مهم است. شاید از دانش بیرونی چیزی در مدارس تلمز کرده باشیم اما دانش درونی مهمتر است. کشاورزی که در حرفه خود بهترین کار را میکند، بسیار ارزشمند است. این بیان، اهمیت دانش عملی و تجربی را در کنار دانش نظری و آکادمیک برجسته میکند.
فراستخواه در ادامه به تحلیل وضعیت بخش خصوصی مولد در ایران پرداخت و با تأکید بر لزوم عبور از نظریه عقبماندگی، خاطرنشان کرد: سرمایهداری در ایران را ضعیف میدانم. سرمایهداری مولد در ایران که ایجاد ارزش کند مثل اروپا قوی نیست. ملتی که وابستگی به مسیر دارد، باید از این مشکلات و محدودیتها عبور کند.
وی با اشاره به این موضوع که ملتها باید از محدودیتهای خود عبور کنند، اظهار داشت: در گذشته، داروغهها میتوانستند قواعد را تغییر بدهند، حرفهها عموما خانوادگی بوده و اصناف مستقل نبودند. اینکه ما ایرانی هستیم و نمیتوانیم، اصلاً استدلال درستی نیست.
توسعه اقتصادی و دموکراسی؛ دو روی یک سکه
فراستخواه توسعه اقتصادی را در ارتباط مستقیم با دموکراسی دانست و بیان کرد: توسعه اقتصادی و دموکراسی باید با یکدیگر اتفاق بیفتد. ما صنفهایی داشتیم که نیرومند بودند و رشدهایی را تجربه کردند، اما این رشد در حد کشورهای اروپایی و مانند آن نبودند.
این استاد جامعه شناسی همچنین به نقش نهادهای اجتماعی و فرهنگی در موفقیت صنفها اشاره کرد و گفت: نهادهای اجتماعی موفق میشوند که ریشه در فرهنگ و اخلاق جامعه ایجاد کنند.
نقش اصناف در توسعه تاریخی ایران
فراستخواه در بخشی از سخنان خود به بررسی تاریخی نقش اصناف در ایران پرداخت و دوره تیموری را بهترین دوره برای اصناف دانست.
وی افزود: بهترین دوره اصناف دوره تیموری است. ایران بعد از مغول تازه دورههایی داشتیم که اصناف حتی رشد بیشتری را تجربه کردند. مثلا خیاطها صاحب صنف شدند.
استاد برجسته جامعه شناسی همچنین به نقش مهم اصناف در شکلگیری شبکههای یادگیری و انتقال تجربیات بین نسلها اشاره کرد و بیان داشت: ملتهایی که موفق شدند مسیرهای تازهای ایجاد کنند. ما میتوانیم یاد بگیریم که بهتر زندگی کنیم. با یادگیری و عمل، شبکههای یادگیری ایجاد میکنیم که نسلهای جدید هم یاد بگیرند چطور میتوانند بهتر باشند.
نقد پیشفرضهای ذهنی و بازنگری در ساختارها
فراستخواه به نقد پیشفرضهای ذهنی که مانع از پیشرفت میشوند پرداخت و یادآور شد: اگر پیشفرض ذهنی داریم که "ما نمیتوانیم"، باید آن را نقد کنیم. ایران عقبمانده نیست، نظمها و هنجارهایی در ایران وجود دارد که اگر بیدار شوند میتوانند کارهای بزرگی بکنند.
وی با تاکید بر اهمیت تعامل و نقد برای بهبود سیستمهای تولیدی، اظهار داشت: کار و تولید یک سیستم است که باید با جهان تعامل کند. اگر من بتوانم تعامل کنم و نقدها را بشنوم، سیستم باز میشود.
در ادامه، فراستخواه به تحلیل اقتصادی و جامعهشناختی اصناف پرداخت و گفت: نظریه اقتصادسنجی درباره اصناف بر مبنای عرضه و تقاضاست، اما جامعهشناسی نیز به مباحث اخلاقی در اقتصاد توجه دارد.
وی به تفاوت میان رشد اقتصادی و توسعه به عنوان دو مفهوم متفاوت اشاره کرد و افزود: توسعه برخی قابلیتهای انسانی دارد و فقط محدود به کارهای عمرانی نمیشود. متغیرهای ملاک مانند رشد اقتصادی وجود دارد که توسعه را با آن میسنجیم. کیفیت نیروی کار مهم است که آموزش ببیند و تعهد داشته باشد.
این استاد برجسته جامعه شناسی در بخش دیگری از سخنرانی خود به بررسی رشد اقتصادی ایران پس از انقلاب پرداخت و بیان کرد: بیشترین رشد سالانه بعد از انقلاب در ایران، به اوایل دهه ۸۰ برمیگردد که رشد سالانه تشکیل سرمایه بالغ بر ۱۰ درصد شد. رشد اقتصادی با میانگین ۵.۷ درصد که حاصل کیفیت نهادهاست. زمانی که کیفیت و دیپلماسی مقداری بهبود پیدا کرد، شاهد رشد و بهرهوری بودیم.
وی همچنین به تأثیر تحریمها و مشکلات دیپلماسی بر اقتصاد ایران در دهههای ۸۰ و ۹۰ اشاره کرد و گفت: اختلال در دیپلماسی و تحریمها در دهه ۹۰ باعث منفی شدن آمارهای اقتصادی شد. فقط با برجام بود که آمارهای ما بهبود یافت و اگر تداوم مییافت، اوضاع بهتر میشد، اما با ابتر ماندن برجام، دوباره مشکلات زیاد شد.
فراستخواه در پایان سخنرانی خود بر اهمیت سیاستگذاریهای دقیق و بهروز تأکید کرد و گفت: سیاست را باید دید، تحلیل کرد و تغییر داد، اما نباید چنان به آن خیره شد که از ابتکاراتی که میتوانیم داشته باشیم غافل شویم.
وی به اهمیت کشف نقضها و ابتکارات مدیریتی اشاره کرد و اظهار داشت: اگر بخش خصوصی به کشف نقض برسد، خود را پیدا میکند. نباید از ابتکارات مدیریت، اجتماعی، علمی، اخلاقی و... غافل شد. یک مدیر با فرض شرایط بد هم میتواند خوب کار کند. اروپا با اینها جلو رفته است.
سهم تشکل ها در توانمندی حرفه ای بخش خصوصی مولد وآثار آن در توسعه
مقصود فراستخواه
اتاق بازرگانی، صنایع ، معادن وکشاورزی تبریز
پنجشنبه هشت شهریور 1403
ساعت نه صبح